Visie van de Partij voor de Dieren op het ganzen'probleem' in Friesland

Het is menseigen de schuld van alles wat op ons pad komt bij andere levende wezens neer te leggen, maar laten we de hand eens in eigen boezem steken!

11-04-2013

Op 10 april 2013 vond in Leeuwarden een Provinciale Statenvergadering plaats van de commissie Lân, Loft &Wetter (Land, Lucht & Water). Een van de agendaonderwerpen was 'Gans in balans' en handelt over het probleem dat boeren hebben met te(?) grote hoeveelheden ganzen die hun land zouden dreigen kaal te vreten. Helaas krijgt ook hier weer het dier, i.c. de gans, de zwarte Piet toegespeeld en wordt alweer volop gespeculeerd over het drastisch bestrijden = doden van duizenden ganzen. De PvdD is van mening dat niet de gans maar de mens de veroorzaker van de problemen is en dat het absurd is de ganzen nu de dupe te laten worden van het door de mens gecrëerde probleem. De visie van de PvdD is vervat in een stuk dat door Annemarie van Gelder, scheidend afdelingsvoorzitter van PvdD Fryslân naar de commissieleden is verzonden. Het zal hopelijk een positieve bijdrage leveren tot een oplossing, zonder dat er dood en verderf hoeft te worden gezaaid onder onschuldige dieren. Het schrijven wordt hieronder integraal weergegeven:

8 april 2013

Geachte Commissieleden van Provinciale Staten van Fryslân

Met grote interesse hebben wij de notitie Gans in Balans gelezen. Een probleem lost men doorgaans het beste op door naar de oorzaak te zoeken en die vervolgens aan te pakken. Elke andere oplossing is slechts symptoombestrijding.

In de notitie Gans in Balans staat over het ganzenprobleem een ongemakkelijke waarheid als een koe: ganzen komen op de weilanden af omdat die voor de ganzen zo smakelijk zijn. Het Engelse raaigras is voor deze vogels wat voor de mens junkfood is: ze blijven er van eten.

Er is de afgelopen jaren al veel geld gestoken in de ganzen, maar ze blijven komen. Dat is nogal logisch omdat de oorzaak niet is aangepakt. De ganzen blijven niet alleen komen, het worden er ook steeds meer. Deels wordt die toename uitgelokt door een maatregel om de ganzenstand te verminderen: afschieten. Maar voor elke afgeschoten gans komen er drie terug. Dat is een simpele natuurwet. Een diersoort die zich bedreigd weet, stort zich op de productie van nog meer nakomelingen.

De oorzaak van de ganzenoverlast ligt dus bij het Engelse raaigras. Dit gras is niet als een soort natuurramp over de provincie neergedaald. Maar het is wel een ramp, zeker voor de biodiversiteit in het algemeen en de weidevogels in het bijzonder. Maar het is geen natuurramp die ons overkomt. Het gras werd en wordt namelijk door de boeren doelbewust ingezaaid omdat de koeien er meer melk van geven. De keus voor Engels raaigras door een boer is dus een weloverwogen ondernemerskeuze. En aan keuzes kunnen zoals al jaren blijkt niet alleen voordelen maar ook nadelen vastzitten. Daaruit volgt logischerwijze dat de vraatschade een ondernemersrisico is.

De Partij voor de Dieren is van mening dat een dergelijk risico dan ook door de ondernemer zelf moet worden gedragen, temeer omdat hij in dit geval als het ware zelf de schade uitlokt. Het zal u niet verbazen dat wij de schadevergoedingen uit de regelingen zouden willen halen, en het beschikbare geld alleen zouden willen gebruiken voor structurele oplossingen.

U zou daarbij kunnen denken aan een subsidiering voor boeren die hun raaigras vervangen door misschien iets minder voor de koe voedzame maar kruidenrijke en dus heerlijke grasmengsels.

Deze omschakeling zou door de boerenorganisaties ook kunnen worden ingebracht in het kader van het nieuwe Europese Landbouwbeleid dat immers streeft naar een verdere echte vergroening. De inkomenssteun die boeren krijgen wordt voor een steeds groter deel gekoppeld aan herstel van natuurwaarden. Met kruidenrijke grasmengsels zou de inkomenssteun voor de Friese melkveehouders kunnen worden veilig gesteld.

Op het eerste gezicht lijkt ons voorstel voor een boer slecht uit te pakken, omdat zijn koeien wellicht minder melk geven. Maar de omschakeling naar kruidenrijke grasmengsels heeft ook niet te onderschatten voordelen voor de bedrijfsvoering. De koeien zijn, zeker in combinatie met weidegang, veel gezonder. En dat levert geld op. De kosten van de gezondheidszorg voor de koeien bedragen momenteel op jaarbasis namelijk ruim 300 miljoen euro. Dat is ongeveer 3 cent per kilo melk. Dat is bijna net zo veel als een melkveehouder aan inkomenssteun (3,5 cent) krijgt!

Overigens: ganzen hebben een grote hekel aan koeien en hun poep. Dus is weidegang een uitstekende natuurlijke ganzenverjager, maar dit terzijde.

De kwaliteit van weidemelk is ook nog eens veel beter: er zitten meer CLA’s en Omega 3 in. En met kruidenrijke mengsels kan op bemesting worden bespaard.

Omschakelen naar kruidenrijke grasmengsel zou op termijn wel eens de redding van de melkveehouderij kunnen zijn, omdat het helpt het steeds verder afbrokkelende draagvlak in de samenleving weer op te krikken.

Er is nog een belangrijk voordeel. Wanneer een groot deel van het Friese weilandschap bestaat uit kruidenrijke mengsels komen de weidevogels weer terug. Deze combinatie oefent ongetwijfeld grote aantrekkingskracht uit op toeristen en dagjesmensen. Deze stroom bezoekers aan het Friese platteland zijn tevens de potentiële consumenten van streekeigen producten, zoals bijvoorbeeld de weidevogelmelk en weidevogelkaas.

Samengevat: Omschakeling van raaigras is nodig om de ganzen onder controle te krijgen. Op het eerste gezicht lijkt dat nadelig voor de boer, maar het is maar zeer de vraag of dat ook daadwerkelijk zo is. U zou daar als provincie op z’n minst een onafhankelijke studie naar kunnen laten doen.

Tenslotte nog dit:

Meer dan de helft van de Nederlandse melk wordt verwerkt tot kaas, boter en melkpoeder. De op afstand grootste verwerker van melk is Friesland Campina. De divisie Kaas, Boter, Melkpoeder van deze coöperatie en haar rechtsvoorgangers heeft volgens de jaarverslagen nog nooit winst gemaakt.

Dat betekent dus dat het grootste deel van de melk die in deze provincie wordt geproduceerd met verlies wordt verkocht. Deze verliezen worden meer dan goed gemaakt met andere producten zoals appelsientje, completa, cool best en in Zuidoost Azië de producten voor Chinese baby’s en kleuters.

Boeren moeten natuurlijk helemaal zelf weten hoe ze hun bedrijfsmodel inrichten, maar op het moment dat ze een beroep op de portemonnee van de burger doen, moet diezelfde burger zich afvragen of hij mee wil helpen om dat bedrijfsmodel op deze wijze in de benen te houden. Het is in ieder geval iets om over na te denken.

Bronnen:

De probleemloze koe,

Jaarverslagen Friesland Campina en haar rechtsvoorgangers,

Kruidenrijk gras voor de veehouderij - Verantwoorde Veehouderij

Met vriendelijke groet,

Partij voor de Dieren Fryslân

Annemarie van Gelder

Voorzitter